ვიდეო

ქართულმა მხარემ შვეიცარიის კომპრომისულ ვერსიაზე რუსეთის პოზიციის შესახებ პრესიდან შეიტყო

„როგორც საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ ინფორმაციის გავრცელების შემდეგ განაცხადა რუსულმა მხარემ შვეიცარიის შეთავაზება მიიღო რომელსაც წინა კვირას ქართული მხარე დაეთანხმა. თუ ეს ასეა, მაშინ ეს მონიტირინგი, პირველ რიგში, საერთაშორისო მონიტორების სავაჭრო კორიდორების დასაწყისსა და ბოლოში განლაგებას და მეორე რიგში ელექტრონული ინფრომაციის გაცვლის საშუალებას გულისხმობს.“
გავრცელებულ ინფორმაციას რუსული მხარის განცხადებები მოჰყვა:

რუსული დელეგაციის ხელმძღვანელი მაქსიმ მედვედკოვი:

„შეთანხმებული პროექტი ეფუძნება ჩვენს მიერ შეთავაზებულ კონცეფციას და არ სცდება რუსეთის პრინციპული პოზიციის საზღვრებს. ის შეესაბამება რეგიონში არსებულ ახალ რეალიებს და არ მოდის წინააღმდეგობაში ვაჭრომის მსოფლიო ორგანიზაციის ნორმებთან“
ვაჭრობის მსოფლიო ორგანიზაცაშია რუსეთის გაწევრიანების სურვილი 18 წლის ისტორიას ითვლის, თუმცა ამდენივეს ითვლის მოსაზრება, რომელიც ეჭვ ქვეშ აყენებს რუსეთის ვმო-ში გაწევრიანების რეალურ სურვილს.

თუ 2009 წელს რუსეთის პრემიერ-მინისტრი 18 წლიანი მოლაპარაკებების წარუმატებლობის მთავარ მიზეზად დასავლეთის წამყვანი სახელმწიფოების პოლიტიკური ნების არ არსებობას ასახელებდა, 2011 წლის დასაწყისში ცხადი გახდა რომ ვითარება რადიკალურად შეიცვალა. ჯოზეფ ბაიდენის 9 მარტის ვიზიტი მოსკოვში შეგვიძლია ამის ერთ-ერთ ნათელ მაგალითად მივიჩნიოთ. რუსეთის გაწევრიანება ორგანიზაციაში, სადაც წევრი სახელმწიფოები მსოფლიოს კომერციული ოპერაციების 95 % აწარმოებენ უკვე დასავლეთისთვისაც მიმზიდველი იყო.

რუსეთისთვის, მისი ერთ-ერთი გამოკვეთილი მტრული ძალის მხარდაჭერას ამ გზაზე განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა და აქვს. ამ ახალი რეალობის პირობებში სრულიად ბუნებრივი იყო კითხვები რომელიც ქართულ საზოგადოებაში მალევე გაჩნდა:
1. გაუძლებდა თუ არა ქართული დიპლომატია ზეწოლას თავისი დასავლელი მოკავშირეების და პირველ რიგში სტრატეგიული პარტნიორის აშშ-ს მხრიდან, დაეთანხმებინათ საქართველოს ხელისუფლება ხელი არ შეეშალა რუსეთის ვმო-ში გაწვრიანებისთვის.
2. რა იქნებოდა ის საფასური, რომელსაც ქართული მხარე თანხმობის სანაცვლოდ მიიღებდა პროცესის დადებითად გადაწყვეტის შემთხვევაში?

შტატების გადაწყვეტილებას მხარი დაეჭირა რუსეთის ვმო-ში გაწევრიანებისთის წინ უსწრებდა რუსეთ-ამერიკის „გადატვირთვის“ პოლიტიკის გამოცხადება, რუსეთის თანხმობა ირანის წინააღმდეგ მიღებულ მორიგ, საკმაოდ მძიმნე სანქციებზე, ავღანეთის მიმართულებაზე მიღწეული შეთანხმებები და ბოლოს, რუსეთის მდუმარე თანხმობა ნატოს სამხედრო ოპერაციაზე ლიბიაში. და რამდენადაც შტატები და მისი მოკავშირეები ევროპაში ჯიუტად აგრძელებენ ანტისარაკეტო ფარის განთავსების პროცესს იმდენად ჩნდებოდა შემხვედრი ნაბიჯების გადაგმის აუცილებლობა რუსეთის სასარგებლოდ მათი მხრიდან. როგორც ჩანს, ამ უკანასკნელმა, როგორც ერთგვარმა ვალდებულებამ სავარაუდოდ ადგილი სწორედ რუსეთის ვმო-ში გაწევრიანების სურვილის მხარდაჭერაში იპოვა.

თუ დასავლური და რუსული მედიის თუნდაც ზედაპირულ ანალიზს დავეყრდნობით ქართული მხარის მოლოდინი ზეწოლის ნაწილში გამართლდა.

მიმდინარე წლის პირველ ნახევარში ქართული მხარის მოთხოვნა ფსოუსა და როკი გვირაბთან არსებულ გამშვებ პუნქტებზე გამჭირვალეობის უზრუნველყოფა და ასევე ქართული საბაჟო სამსახურების დაშვება დღეს შეცვლილია და შეფასებულია როგორც საქართველოს მხრიდან გადაგმული კომპრომისული ნაბიჯი:

თორნიკე გორდაძე, საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე:

„საქართველო-რუსეთის ოფიციალურად საერთაშორისოდ აღიარებულ საზღვარზე შემოსული ყველა ტვირთების საერთაშორისო მონიტორინგი განხორციელდება, რაც ამდენხანს არ ხდებოდა. ეს მონიტორინგი განხორციელებული იქნება საერთაშორისო მონიტორინგის მიერ. მიღწეული იქნა შეთანხმება ტექნოლოგიაზე, რომლის საშუალებითაც იქნება გაცვლილი ინფორმაცია. ამ შეთანხმებით ქარწყლდება ყველა ის მცდელობა, რომ მომხდარიყო ამ საკითხის პოლიტიზაცია და ეს საკითხი გადატანილი ყოფილიყო სტატუსზე დისკუსიების ჭრილში“
თუმცა რუსული მხარე არ საუბრობდა საერთაშორისო მონიტორების საზღვრის გასწვრივ განთავსების შესახებ, რასაც ქართული მხარე დეკლარირებდა

ნინო კალანდაძე, საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე

‎”ჩვენთვის უმთავრესი მოთხოვნა იყო, რომ დიფერენცირება არ ხდებოდეს ოკუპირებულ და არაოკუპირებულ საქართველოს შორის” – ნინო კალანდაძე.

რუსული მხარის თანხმობა საქართველო-რუსეთის საერთაშორისოდ აღიარებულ საზღვრებზე მონიტორების ჩაყენებასთან დაკავშირებით, სულ მცირე, აკნინებს სეპარატისტული აფხაზეთისა და ოსეთის „რუსულ აღიარებას“. გარდა ამისა, მოსკოვი შიშობს, რომ სეპარატისტთა ე.წ. „სუვერენიტეტის“ კითხვის ნიშნის ქვეშ დაყენების ერთ-ერთ ინიციატორად შესაძლებელია თავად წარმოჩინდეს. მზარდი ანტირუსული განწყობების პირობებში კი აფხაზეთში კიდევ უფრო გაუჭირდებათ მოსკოვის ამ ნაბიჯის გაგება.

როგორც ჩანს ქართული მხარის კომპრომისულ შეთავაზებაში ჯერ ისევ რჩებოდა მოსკოვისთვის მიუღებელი მომენტები. შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტის რუსეთიდან თბილისში ჩამოსვლამდე რამდენიმე საათით ადრე რუსულ ანალიტიკურ პრესაში გამოჩნდა მაღალჩინოსნებისა და სახელისუფლებო გუნდთან დაახლოებულ ექსპერტთა სტატიები და კომენტარები:

დიმიტრი მედვედევის თანაშემწე, არკადი დვორკოვიჩი

1. „საქართველოს საბაჟო კონტროლის დამყარება აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთთან რუსეთის საზღვარზე, ვმო-ში ჩვენი გაწევრიანების პირობად არ განიხილება“
2. „საპროექტო დოკუმენტში, რომელიც შვეიცარიისა და რუსეთის პრეზიდენტებმა გუშინ, შეხვედრაზე განიხილეს, აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთთან საზღვრების საბაჟო კონტროლთან დაკავშირებით არანაირი მინიშნება არ ყოფილა. დოკუმენტი განსხვავებულ მექანიზმებს ითვალისწინებს“

ანდრეი ეპიფანცევი, ანალიტიკური ბიუროს Alte et Carte-ს ხელმძღვანელი

1. შეთანხმების კომპრომისული ვარიანტი რუსეთ-საქართველოს შორის ვაჭრობის მსოფლიო ორგანიზაციაში რუსეთის გაწევრიანების შესახებ, შემოთავაზებული შვეიცარიული მხარის მიერ შეიცავს მოსკოვისთვის პრინციპულად მიუღებელ პირობებს და ის იგნორირებული უნდა იქნას. აფხაზეთი და საქართველო დამოუკიდდებელი სახელმწიფოებია, შესაბამისად მათი საზღვრები რუსეთთან, ეს არის სუვერენული სახელმწიფოს საზღვრები და იქ საერთაშორისო მონიტორების ადგილი არ არის.
იმავე დღეს გახდა დე-ფაქტო აფხაზეთის ოფიციალური პოზიციაც ცნობილი:

МИД Абхазии: Сухум не потерпит наблюдателей

უკვე ორ ნოემბერს კი ცნობილი გახდა, რომ ე.წ. საერთაშორისო მონიტორინგს საზღვრებზე კერძო კომპანიები განახორციელებენ. რუსული და ქართული მხარეები კი ინფორმაციას ვაჭრობის მსოფლიო ორგანიზაციის ინტეგრირებულ მონაცემთა ბაზაში გადააგზავნიან. ფაქტია რომ მიუხედავად მიღწეული შეთანხმებისა რუსულ მხარეს განსხვავებული სავაჭრო რეჟიმები აქვს აფხაზეთთან, ცხინვალთან და დანარჩენ საქართველოსთან.

შეერთებული შტატებისთვის არ უნდა იყოს საერთაშორისო ავტორიტეტი ვირტუალური კატეგორია, რომელიც 2008 წლის აგვისტოს ომის შედეგად სერიზოულად დაზარალდა, იმდენად რამდენადაც საქართველოსთვის შტატებთან სტრატეგიული პარტნიორობა არ აღმოჩნდა უსაფრთხოების საკმარისი გარანტია. შესაბამისად, საქართველოს ინტერესების სრული უგულვებელყოფა და რუსეთის ვმო-ში გაწევრიანება კიდევ უფრო შეუწყობს ხელს მსოფლიოში ისეთი მოსაზრების დამკვიდრებას, რომ შტატები ვერ იცავს მოკავშირეთა ინტერესებს, და უფრო მეტიც, მასთან თანამშრომლობა საფრთხის შემცველიცაა.

განმარტება:

„ჩვენი ინსტიტუტი მუშაობს მრავალ თემაზე, ხოლო წინამდებარე მასალა წარმოადგენს მცდელობას, მოვახდინოთ აღნიშნული თემების პოპულარიზაცია, რათა მივაპყროთ საზოგადოების ყურადღება და ხელი შევუწყოთ ფართო მასებში დისკუსის წახალისებას თემებზე, რომლებიც ვფიქრობთ რომ მნიშვნელოვანია და უნდა ხვდებოდეს ჩვენი საზოგადოების ყურადღების ცენტრში. ამდენად, „ევრაზიის თანამშრომლობის ფონდის“ მხარდაჭერით მომზადებული ეს ანალიტიკური ვიდეო სიუჟეტები არ წარმოადგენენ ინსტიტუტის საბოლოო პროდუქტს. აღნიშნულ საკითხებზე მუშაობას ინსტიტუტი კვლავ აგრძელებს.“

video

სამხრეთ ფედერალურ ოლქში ჩატარებული სამთვიანი წრთვნების შემდგომ, რომელსაც თავად რუსულმა სამხედრო– პოლიტიკურმა ელიტამ “სამთვიანი ექსპერიმენტი” უწოდა, დაიწყო საბრძოლო ტექნიკის გადახალისება. სამხრეთ ფედერალური ოლქის ე.წ. “გადაიარაღების გეგმის” ფარგლებში, ოლქის სამხედრო შენაერთებმა, ნაწილებმა და დანაყოფებმა ახალი ტ–90ა მოდელის ტანკები, ქვეითთა საბრძოლო მანქანები ბმპ–3–ები და ჯავშატრანსპორტიორების ბტრ–82ა მიიღეს. აღნიშნული ტექნიკა გადანაწილდა ჩრდილოეთ ოსეთში, დაღესტანსა და აფხაზეთში განთავსებულ დანაყოფებზე. ოქტომბრის თვის დასაწყისში, ჩამოთვლილ რეგიონებში, სარკინიგზო სადგურებზე შეტანილი იქნა ასევე ტ–72 ტიპის ტანკები, რომლებსაც გააჩნია მოდერნიზებული სარაკეტო–საქვემეხო შეიარაღება.ზემოჩამოთვლილი შეიარაღების ტიპები, უახლოეს მომავალში ჩეჩნეთში, შავიზღვის ფლოტისა და კასპიის ფლოტილიის საზღვაო ქვეითების ბრიგადების შეიარაღბაშიც გამოჩნდება. ინტენსიური მიწოდების შედეგად, სამხღეთ სამხედრო ოლქის სამხედრო ტექნიკის პარკი 70%–ით განახლდა. 2010–2011 წლებში შეტანილი იქნა 7000 ერთეული. აღნიშნულ ინფორმაციას რუსეთის ფედერაციის თავდაცვის სამინისტროს ოფიციალური საიტი www.mil.ru-ს საინფორმაციო სამსახური ავრცელებს.

ზემოაღნიშნულიდან, გამომდინარე უნდა ვივარაუდოთ, რომ სამთვიანი ექსპერიმენტის აუცილებლობა გამოწვეული იყო სამხრეთ ფედერალური ოლქის დაგეგმილი გადაიარაღებით. ირკვევა რომ სამითვის განმავლობაში რუსმა სამხედრო მოსამსახურეებმა შეისწავლეს და აითვისეს ახალი ტექნიკის მართვის უნარჩვევები და მათი ბრძოლაში გამოყენების წესებ. აღნიშნულის შემდგომ კი განხორცილდა გაწრთვნილი ნაწილების ახალი ტექნიკით დაკომპლექტება. აქვე უნდა ითქვას, რომ სამთვიან წრთვნებში მე–7 ბაზის სამხედრო მოსამსახურეები სწავლებას კრასნოდარის მხარეში გადიოდნენ, გამომდინარე იქიდან, რომ აფხაზეთის ტერიტორიაზე მასშტაბური სწავლებისათვის განკუთვნილი პოლიგონი არ არსებობს.

სექტემბერ–ოქტომბრის თვეში განსაკუთრებული ყურადღბა დაეთმო სამხრეთ ოსეთში განთვსებული მე–4 რუსული სამხედრო ბაზის საჯარისო ნაწილებში დისციპლინის განმტკიცებას. აღმზრდელობითი სამუშაობის ფარგლებში ყურადღება ექცეოდა სამხედრო მოსამსუხურეებისათვის კონტრაქტის პირობებისა და სამხედრო წესდებების გაცნობას. ასევე ადგილობრივ მოსახლეობასთან ურთიერთიობაში უსაფრთხოების ზომების გაცნობასა და გატარებას. განსაკუთრებით იქნა გაძლიერებული საყარაულო სამსახური და სამხედრო მორიგეობები. ბაზის ხელმძღვანელობის თქმით ეს ღონისძიებები ეხმარება მათ დაიცვან დისციპლინა როგორც ყოველდღიურ საჯარისო სამსახურის დროს, ასევე წრთვნებისა და სწავლებები განმავლობაში. ოქტომბრის თვის განმავლობაში მათ ასეთი საინფორმაციო საუბრები 20–ჯერ ჩაატარეს წვევამდელებთან , ხოლო 30–ჯერ საკონტრაქტო სამსახურის სამხედროებთან.

“აღმზრდელობითი საუბრების” სტატისტიკა მართლაც რომ შთამბეჭდავია, თითქმის ყოველდღიური. განსაკუთრებით საკონტრაქტო სამსახურის სამხედროებთან, რაც აშკარად მიუთითებს იმაზე, რომ ბაზაზე ყველაფერი რიგზე არაა. მიუხედავად ბაზის ხელმძღვანელობის განცხადებისა დისციპლინის ამაღლებისათვის ჩატარებული საუბრებთან დაკავშირებით, აშკარად იკვეთება რომ ცხინვალში მიმდინარე ცნობილმა მოვლენებმა გარკვეული გავლენა სამხედრო ბაზაზეც იქონია.

აღნიშნულის პარალელურად საბატალიონო ტაქტიკური წრთვნები მიმდინარეობს დიდი ლიახვის სოფელ ძარწემის პოლიგონზე, რომელშიც მე–4 ბაზის სატანკო დანაყოფები მონაწილეობენ. სატანკო ბატალიონები ჰაერსაწინაღო საშუალებეთან ერთად ” პირობითი” მოწინააღმდეგის შეტევის მოგერიების გეგმებს ამუშავებენ. სწავლების ძირითად მიზანი მეთაურებისა და ოფიცრების უნარჩვევების გაუმჯობესებაა.
ასევე ხდება მათი მომზადება რთული გეოგრაფიულ პირობებში, მთიან რელიეფზე ბრძოლის წარმოებისათვის. წრთნებში ჩრთულია 500 სამხედრო მოსამსახურე და 100–ზე მეტი საბრძოლო ტექნიკა.

27–30 სექტემბერს საბატალიონო ტაქტიკური წრთვნები აფხაზეთში, ოჩამჩირის რაიონის სოფელ ნაგვალოუშიც მიმდინარეობდა, რომელსაც გენერალ მაიორი სერგეი კურალენკო ხელმძღვანელობდა. მასში მე–7 ბაზის მოტომსროლელი დანაყოფები მონაწილეობდნენ. მსგავსად მე–4 ბაზისა, აქაც სწავლების ძირითად მიზანი მთიან რელიეფზე ბრძოლის წარმართვა და ოფიცერთა საბრძოლო უნარჩვევების გაუმჯობესება იყო. ასევე შეასწავლეს ბრძოლის დროს ჯარების სხვადსსხვა სახეობების კომპლექსური ქმედებები. ნაგვალოუს პოლიგონზე თავმოყრილი იყო 800–მდე ცოცხალი ძალა, 150–მდე საბრძოლო ტექნიკა და 3 საბრძოლო ვერტმფრენი.

მიმდინარე თვეში სამეთურო საშტაბო წრთვნები მიმდინარეობს სამხეთის ტერიტორაზე დისლოცირებული 102–ე რუსულ სამხედრო ბაზაზე. სწავლების დაწყებისწინ, ბაზის დანაყოფები მოყვანილი იქნენ უმაღლესი საფეხურის საბრძოლო მზადყოფნაში და გადაადგილდნენ დისლოკაციის ადგილებიდან თავმოყრის რაიონებში, აქედან კი განახორციელეს საბრძოლო–სასწავლო მარში “ალიაგაზ”–ის პოლიგონზე.
სომხეთში მიმდინარე სამხედრო წრთვნების დროს განხორციელდა აგრეთვე 102–ე რუსული სამხედრო ბაზის სამხედრო მოსამსახურეებისა და სომხური ბატალიონების ერთობლივი სწავლება საბრძოლო სროლებით. მასში მონაწილეობას 500–მდე სომეხი სამხედრო მოსამსახურე და 150 ერთეული სამხედრო ტექნიკა მონაწილეობს.

ჩრდილოეთ კავკასიაში სამხრეთ ფედერალური ოლქის დანაყოფებმა 3–13 ოქტომბრამდე ანტიტერორისტული სწავლებებიც ჩაატარეს. ამ წრთვნებს ოლქის სარდალი გენერალ პოლკოვნიკი ალექსანდრე გალკინი მეთაურობდა. სწავლების თემა იყო ტერორისტული საფრთხის თავიდან აცილება, ჯარების მობილური გადასროლა, დანაყოფების მთიან რელიეფზე ეფექტური ბრძოლის წარმოება და ჯარების სხვადასხვა სახეობებთან ერთად კომპლექსური ბრძოლის წარმოება.

როგორც ვხედავთ, სამხრეთ სამხედრო ოლქის სახვადასხვა ბაზებისა და დანაყოფების წრთვნების გეგმები ერთმანეთს ძალიან გავს. ყველგან ასწავლიან ბრძოლას მთიან მომავალში მთიან რელიეფის პირობებში. აღნიშნულიდან გამომდონარე უნდა ვივარაუდოთ, რომ საქართველო უახლოესი წლების განმავლობაში კვლავ რჩება რუსეთისათვის , როგორც მინიმუმ პირობით მოწინააღმდეგედ. ეს აშკარაა და ამას როგორც ვთქვით რუსული სწავლებების გაშუქების დროს არც რფ–ს თავდაცვის სამინისტრო მალავს.

განმარტება:

„ჩვენი ინსტიტუტი მუშაობს მრავალ თემაზე, ხოლო წინამდებარე მასალა წარმოადგენს მცდელობას, მოვახდინოთ აღნიშნული თემების პოპულარიზაცია, რათა მივაპყროთ საზოგადოების ყურადღება და ხელი შევუწყოთ ფართო მასებში დისკუსის წახალისებას თემებზე, რომლებიც ვფიქრობთ რომ მნიშვნელოვანია და უნდა ხვდებოდეს ჩვენი საზოგადოების ყურადღების ცენტრში. ამდენად, „ევრაზიის თანამშრომლობის ფონდის“ მხარდაჭერით მომზადებული ეს ანალიტიკური ვიდეო სიუჟეტები არ წარმოადგენენ ინსტიტუტის საბოლოო პროდუქტს. აღნიშნულ საკითხებზე მუშაობას ინსტიტუტი კვლავ აგრძელებს.“

video

კავკასიის ხალხთა ისტორია უფრო კავკასიური ერთობის გეგმათა განხორციელების წარუმატებელ მცდელობებს წარმოგვიდგენს, ვიდრე წარმატებულს. შეიძლება ითქვას, რომ XI-XII საუკუნეები სწორედ გამონაკლისია ამ წარუმატებელ მცდელობათა შორის. ეს ხანმოკლე პერიოდია, მაგრამ იგი დიდ გავლენას ახდენს კავკასიის ხალხთა შემდგომ ისტორიაზე. ამ დროს არა მარტო საქართველო წარმოიქმნა, არამედ ჩაისახა კიდევ უფრო დიდი სამყარო_კავკასია. მას ჯერ ისტორიულ-გეოგრაფიული სახელიც კი არ ჰქონდა, მაგრამ როგორც ისტორიკოსები შენიშნავენ უკვე ჩანდა, რომ მისი სახელი `საქართველოე~ იქნებოდა.

ამ დიდი რეგიონის მაორგანიზებელი ცენტრი საქართველო იყო. `ქართველად~ კი მოიაზრებოდა ყველა ის, ვინც, მიუხედავად მისი ეთნიკური წარმომავლობისა, აღიარებდა ქართულ (დიოფიზიტურ) ქრისტიანობას, ნაზიარები იყო ქართულ ფეოდალურ ურთიერთობებს და მოღვაწეობდა ქართულ პოლიტიკურ და კულტურულ სარბიელზე. ამ სარბიელის ფარგლებში თანდათან მთელი კავკასია ექცეოდა. რეგიონის გაერთიანება ქართული ენის საფუძველზეც მიმდინარეობდა, რომელიც იმ პერიოდში კავკასიის მასშტაბით უნივერსალური საღვთისმსახურო ენის ფუნქციას ასრულებდა.

დაახლოებით ამავე პერიოდში ყალიბდება ქართული მესიანისტური იდეა, რომელიც ემყარებოდა რწმენას, რომ
1. ქართულ ენას განსაკუთრებული მისია ეკისრება;
2. ქრისტეს კვართი საქართველოშია;
3. საქართველო ღვთისმშობლის წილხვედრი ქვეყანაა;
4. ბაგრატიონები ღვთიური წარმომავლობისანი არან.

ეს იდეა იმავე მიზანს ემსახურებოდა, რასაც ლეონტი მროველის კონცეფცია და დიდ როლს ასრულებდა XI-XII სს. საქართველოს კულტურულ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში. მესიანიზმი განეკუთვნება პოლიტიკური აზროვნებისა და ქცევის მდგრად სტერეოტიპთა რიცხვს, რომლებიც გარკვეულ ვითარებაში ყალიბდება და დროში პრაქტიკულად უცვლელია. თუმცა ქართული მესიანისტური იდეა `დღეგრძელობით~ სწორედაც რომ არ გამოირჩევა.

ერთიანი კავკასიის ჩამოყალიბებაში უდიდეს როლს ასრულებდა სარწმუნოება. საქართველოს მეშვეობით ქრისტიანობა ვრცელდებოდა ჩრდილოეთ კავკასიაში, სადაც არსებობდა საეპისკოპოსო კათედრები, მკვიდრდებოდა საქართველოს პოლიტიკური და კულტურული ზეგავლენა.

მაგრამ კავკასიური ერთობის ისტორია ხანმოკლე აღმოჩნდა. საქართველომ ვერ შესძლო განეხორციელებინა ექსპანსიის ორი ყველაზე ეფექტური ფორმა: ეკონომიკური ექსპანსია _ განვითარებული სავაჭრო კაპიტალის მიერ გავლენის ქვეშ მყოფი პროვინციების ეკონომიკური ათვისება და კულტურული ექსპანსია, სავარაუდოდ პროცესის გაგრძელებისა და განვითარებისათვის აუცილებელი დრო საქართველოს არ ეყო.

XIII საუკუნიდან, მონღოლთა შემოსევების შემდეგ ჩრდილოეთ კავკასიაში თანდათან ფეხი მოიკიდა ისლამმა. კავკასიონის ქედის ჩრდილოეთით და სამხრეთით ჩამოყალიბდა ერთმანეთისაგან არსებითად განსხვავებული პოლიტიკური და კულტურული სისტემები. ხალხებს შორის განსხვავება სულ უფრო საგრძნობი ხდებოდა. XI საუკუნეში ჩამოყალიბებული იდეოლოგიურ-პოლიტიკური კონცეფცია მომდევნო საუკუნეებშიც `გამოცოცხლდებოდა~ ხოლმე. მაგალითად, ერეკლე II დროს გაჩნდა იდეა სამხრეთ კავკასიის გაერთიანებისა ერეკლეს ხელისუფლების ქვეშ თუმცა, ვითარება აბსოლუტურად განსხვავებული იყო და ამ ერთობის იდეას საგარეო პოლიტიკური ორიენტაციის საკითხის სიმწვავე განსაზღვრავდა.

კავკასიის ხალხთა ერთგვარი გაერთიანება მოხდა რუსეთის იმპერიის ფარგლებში. კავკასიის სამეფისნაცვლოს შემადგენლობაში შევიდა როგორც სამხრეთ, ასევე ჩრდილოეთ კავკასიის ადმინისტრაციული ერთეულები, ადმინისტრაციულ ცენტრსა და მეფისნაცვლის სამყოფელს კი თბილისი წარმოადგენდა.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, რუსეთმა კიდევ ერთხელ სცადა ერთიანი ადმინისტრაციული ერთეულების შექმნა ჩრდილოეთ და სამხრეთ კავკასიაში: 1924-1936 წლებში არსებობდა ამიერკავკასიის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა, 1922-1924 წლებში-მთიელთა ავტონომიური რესპუბლიკა რსფსრ-ს შემადგენლობაში. არც ამ მცდელობას მოჰყოლია წარმატება. ყველა ამა თუ იმ სახის კავკასიური ერთობის შექმნის ცდებს საფუძვლად პოლიტიკური რეალიები ედო.

`ერთიანი კავკასიური სახლის~ იდეა და მისი რეალიზაციის მცდელობანი XX ს. 90-იანი წლების დასაწყისში. `მშვიდობიანი კავკასიის~ იდეა როგორც ს.ჰანთინგტონის ვერსიის ალტერნატივა.

90-იანი წლების დასაწყისში `ერთიანი კავკასიური სახლის~ კონცეფცია საბჭოთა კავშირის დაშლით შექმნილმა ახალმა ვითარებამ და რუსეთთან კონფრონტაციის პათოსმა განაპირობა. თავად ეს `სახლი~ იდეის ავტორებს სხვადასხვაგვარად წარმოედგინათ: საუბარი იყო ხან `კავკასიურ პარლამენტზე~, ხან ევროგაერთიანების ტიპის ერთობაზე. მაგრამ მხედველობის მიღმა რჩებოდა ის გარემოება, რომ ასეთი ტიპის გაერთიანება ემყარება საერთო მსოფლმხედველობას (დაფუძნებულს რელიგიაზე), საერთო ფასეულობებს, საერთო ეკონომიკურ სისტემას, საერთო ინფორმაციულ სივრცესა და სხვა ფაქტორებს, რომლებიც კავკასიის შემთხვევაში არ არსებობდა. ამიტომაც `ერთიანი კავკასიური სახლის~ შექმნის საქმე დეკლარაციების იქით არ წასულა. ერთადერთი, რის ხორცშესხმის მცდელობის მოწმენიც გავხდით, 90-იანი წლების დასაწყისში შექმნილი კავკასიის მთიელ ხალხთა კონფედერაცია გახლდათ, რომელიც მალევე გადაკეთდა კავკასიის ხალხთა კონფედერაციად. მართალია, ორგანიზაცია მიზნად ისახავდა კავკასიის ხალხებს შორის სოციალურ-კულტურული და პოლიტიკური თანამშრომლობის გაუმჯობესებას, ეთნიკური თუ სხვა სახის უთანხმოებებისა და კონფლიქტური სიტუაციების თავიდან აცილებას ან მშვიდობიანი გზით მოგვარებას და გარეშე მტრის შეტევისაგან საერთო, კოორდინირებული თავდაცვის სისტემის შემუშავებას, მაგრამ მაგრამ კონფედერაციის მთავარ საკითხად კვლავ მისი ერთიანობის საკითხი რჩებოდა. მეტიც, მალე ცხადი შეიქმნა ამ ორგანიზაციის უსუსურობა. კავკასიელ ხალხთა კონფედერაციის მოქმედება, რომელიც ჯერ აფხაზური სეპარატიზმის მხარდაჭერაში და მოგვიანებით ჩეჩნური გამათავისუფლებელი მოძრაობისადმი დაპირისპირება გამოიხტა, ძირშივე ეწინააღმდეგებოდა თავის პრინციპებს. მას მალე სახელი გაუტყდა, როგორც კრემლის მიერ მართვადი დაწესებულება რომლის რეალურ მიზანს წარმოადგენდა – არ დაეშვა რეგიონის ხალხების გაერთიანება, ხედავდა რა მისთვის დამანგრეველ საფრთხეს.

ისტორია მოწმობს, რომ ინტეგრაციული მისწრაფებები კავკასიაში, თავისი არსით, ყოველთვის ანტირუსულ ხასიათს ატარებდა. ამიტომ მოსკოვი მსგავსი მისწრაფებების აღკვეთით იყო დაინტერესებული. მაგრამ, მისი მხრიდან, ამ პროცესების იგნორირება ჩეჩნეთის ლიდერებისათვის ინიციატივის დათმობის ტოლფასი იქნებოდა. 1992 წლის შემდეგ მოსკოვმა კონფედერაცია საქართველოს წინააღმდეგ გამოიყენა და დახმარებაც კი გაუწია მას თავდაცვის სისტემოს შექმნაში.

კონფედერაციაზე უფრო მეტს წერდა ცენტრალური პრესა, ვიდრე ჩრდილოეთ კავკასიის რესპუბლიკებისა. ნიშანდობლივია, რომ იმ პერიოდის რუსეთის ცენტრალური საინფორმაციო საშუალებანი საქმეს ისე წარმოაჩენდნენ, თითქოს საუბარი იყო რეალურად არსებულ წარმონაქმნზე თავისი პარლამენტით. პრეზიდენტითა და შეიარაღებული ძალებითა და სახელმწიფოებრიობის სხვა ატრიბუტებით. ყურადღება არ ექცეოდა იმას, რომ ეს იყო არა რეგიონის ხალხის მკაფიოდ დეკლარირებული ნება, არამედ ჩრდილოეთ კავკასიის ინტელიგენციის ცალკეული ჯგუფების მცდელობა, ჩამოეყალიბებინა და განეხორციელებინა სახელმწიფო მოწყობის რაღაც პროექტი, რომელიც მოწყვეტილი იყო რეალობას. მათ არ გააჩნდათ არავითარი ლეგიტიმურობა, რაიმე ოფიციალური მანდატი, მიღებული არჩევნების გზით. კონფედერაციასთან დაკავშირებული ინფორმაცია წინა პლანზე გამოდიოდა მაშინვე, როგორც კი რეგიონში კრიზისული სიტუაცია იქმნებოდა. ამ ორგანიზაციის მოღვაწეობის შედეგი კი ის გახლდათ, რომ ყოველგვარ საფუძველს მოკლებულმა ამ უსუსურმა წარმონაქმნმა მაინც მოახერხა კავკასიურ კონფლიქტებში უარყოფითი როლის შესრულება.

როგორც ვხედავთ, საერთო-კავკასიური სახლის იდეამ, რიგი მიზეზების გამო, რაიმე მნიშვნელოვანი დატვირთვა ვერ შეიძინა, თუმცა არც იმის უარყოფა შეიძლება, რომ ამ იდეას აქვს კონფესიათა და ეთნოკულტურათა ურთიერთადაპტაციის გარკვეული პოტენციალი. ამან პოლიტიკოსებს უბიძგა საერთო კავკასიური ერთობის არარეალიზებული იდეის სასარგებლო არგუმენტების ძიებისაკენ. მოვიტანთ ერთ დამახასიათებელ ფრაგმენტს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში 1997-1998 წლებში ჩატარებულ კონფერენციაზე საქართველოს პარლამენტის მაშინდელი თავმჯდომარის, ზ.ჟვანიას გამოსვლიდან:

`კავკასიური ერთობა მხოლოდ პოლიტიკური კონცეფცია არ არის. ფაქტობრივად, კავკასია ესაა მრავალფეროვანი და იმავდროულად ჰომოგენური წარმონაქმნი, ფენომენი, რომელიც ყალიბდებოდა საუკუნეთა და ათასწლეულთა მანძილზე, რომელსაც გააჩნია მკაფიოდ განსაზღვრული აუთენტური სოციალური და კულტურული ინსტიტუტები… ეს საშუალებას გვაძლევს ვისაუბროთ ერთიანი კავკასიური ცივილიზაციის ფენომენზე, რომლის შემქმნელები-კავკასიის ხალხები – რელიგიური და ეთნიკური განსხვავების მიუხედავად, გაერთიანებული არიან მთელი რიგი საერთო ფასეულობებითა და ერთნაირი მენტალობით”.

განმარტება:
„ჩვენი ინსტიტუტი მუშაობს მრავალ თემაზე, ხოლო წინამდებარე მასალა წარმოადგენს მცდელობას, მოვახდინოთ აღნიშნული თემების პოპულარიზაცია, რათა მივაპყროთ საზოგადოების ყურადღება და ხელი შევუწყოთ ფართო მასებში დისკუსის წახალისებას თემებზე, რომლებიც ვფიქრობთ რომ მნიშვნელოვანია და უნდა ხვდებოდეს ჩვენი საზოგადოების ყურადღების ცენტრში. ამდენად, „ევრაზიის თანამშრომლობის ფონდის“ მხარდაჭერით მომზადებული ეს ანალიტიკური ვიდეო სიუჟეტები არ წარმოადგენენ ინსტიტუტის საბოლოო პროდუქტს. აღნიშნულ საკითხებზე მუშაობას ინსტიტუტი კვლავ აგრძელებს.“

video

ბაქო-თბილისის თანამშრომლობა შესაძლებელია ითქვას, რომ ესაა ღერძი რომელზეც დიდწილად დგას რეგიონის დამოუკიდებლობის პერსპექტივები. ეს თანამშრომლობა ამოვარდნილია რუსეთის პოლიტიკური ადმინისტრაციის სასურველი ფარვატერიდან. რუსეთი ცდილობს დაანახოს აზერბაიჯანს, რომ მისი და თბილისის დასავლური კურსის წარუმატებლობისა და ჩამოშლის შემთხვევაში მოსკოვი მისი ერთადერთი საიმედო ეკონომიკური და პოლიტიკური პარტნიორი იქნება.

„საიმედო პარტნიორობა“ კი სავარაუდოდ უნდა ნიშნავდეს რომ ის უზრუნველყოფს „ალიევების კლანის“ დარჩენას სახელმწიფო მმართვის სადავეებთან. ამის დასტურად ბაქოსა და მოსკოვს შორის ენერგორესურსების გარშემო პერიოდულად ფორმდება სავაჭრო-ეკონომიკური ხასიათის შეთანხმებები. მაგრამ ძნელად წარმოსადგენია აზერბაიჯანი არ აცნობიერებდეს რომ პარტნიორობა მხოლოდ რუსეთთან მას კარგს არაფერს უქადის. გარდა ამისა, ბაქოში არ დავიწყებიათ მოსკოვის როლი ყარაბაღის კონფლიქტში.

შესაბამისად აზერბაიჯანი, სამხრეთ კავკასიაში, არაერთი საერთაშორისო ენერგოპროექტის აქტიურ მონაწილედ გვევლინება. სიტუაციის ასეთი განვითარება კი ხელს უნდა უწყობდეს ბაქო-თბილისის საგარეო პოლიტიკის დასავლური ორიენტირის შენარჩუნებას, ხოლო ამცირებდეს რუსულ გავლენას რეგიონში.

საქართველო-აზერბაიჯანის ეს თანამშრომლობა კი პირველ რიგში საქართველოსთვის ლოგიკურად პოულობდა გაგრძელებას დასავლეთ მიმართულებაზე. კერძოდ კი უკრაინაში. მიუხედავად იმისა რომ უკრაინა არ არის ერთადერთი გაგრძელება, მის განსაკუთრებულ მნიშვნელობაზე დღეს ექსპერტები არ დაობენ.

უკრაინის ხელისუფლების ცვლასთან ერთად 2010 წლიდან გაჩნდა პრინციპულად ახალი შესაძლებლობები უკრაინის რუსეთთან ურთიერთობების ნორმალიზებისა.

2010 წლის შემოდგომიდან, უკრაინის პრეზიდენტის საგარეო პოლიტიკური კურსის ცვლილებამ, სტრატეგიული თვალსაზრისით, სერიოზული კორექტივები განიციდა. ახალი მთავრობა ეყრდნობოდა რა თავდაცვითი სტრატეგიის პრინციპებს ცდილობდა დაეცვა საკუთარი ეროვნული ინტერესები სიმეტრიული საშუალებებით. იანუკოვიჩმა ინაუგურაციიდან მალევე, 11 მარტს მინისტრთა კაბინეტის დაკომპლექტება იმ პირებით დაიწყო, რომლებიც მისაღები იყო რუსული მხარისათვის. ამას მოყვა 27 აპრილს ხარკოვში გაფორმებული ხელშეკრულება, რომლითაც რუსეთის შავიზღვის ფლოტმა სევასტოპოლში ბაზირების ვადა 2017–დან 2042 წლმადე გაიხანგრძლივა. სამაგიეროდ უკრაინამ ყოველწლიურად არენდის სახით 100 მლნ ამერიკული დოლარი მიიღო.

უკრაინის პრეზიდენტმა ვიქტორ იანუკოვიჩმა გააუქმა ნატოში გაწევრიანების საკითხებზე მომუშავე ეროვნული კომისიაც. ბრძანება უკრაინის პრეზიდენტმა 2 აპრილს გამოსცა. იანუკოვიჩის აღნიშნული ბრძანებულებით ძალადაკარგულადაა ცნობილი უკრაინის ყოფილ პრეზიდენტ იუშჩენკოს 2006 წლის 22 მაისის ბრძანებულება აღნიშნული კომისიის შექმნის შესახებ და ასევე რამდენიმე დოკუმენტი რომელიც უკრაინის ევროატლანტიკურ სტრუქტრებში ინტერგაციას ეხება.

განსაკუთრებული წარმატება რუსეთმა უკრაინასათნ ყირიმში მიაღწია. 19 მარტს უკრაინის უშიშროების საბჭოსა და რუსეთის უსაფრთხოების ფედერალური სამსახურის შეთანხმებით, ყირიმში რუსი კონტრმზვერავები 5 წლის ვადით დაბრუნდნენ.
იმავე 2010 წლის 8 ივლისს კი უკრაინის უმაღლესმა რადამ რატიფიცირება გაუკეთა რუსეთ-უკრაინის სახელმწიფო საზღვრის დემარკაციის შეთანხმებას. მაგრამ აღმოჩნდა რომ დემარკაცია მხოლოდ სახმელეთო საზღვარს შეეხება, ხოლო ღიადაა დარჩენილი ქერჩის სრუტის საკითხი აზოვის ზღვაში.
თუ ყველა ზემოთ ჩამოთვლილ ფაქტს, ყირიმის ნახევარკუნძულზე არსებულ საზოგადოებრივ განწყობებსა და მეორე სახელმწიფო ენად, რუსული ენის შესაძლო გამოცხადებას დავამატებთ შესაძლებელია ვივარაუდოთ რომ რუსეთმა უკრაიანაში მისთვის მეტ-ნაკლებად მისაღები პოლიტიკური პროცესი შექმნა.

მაგრამ ამ რეალობის გათვალისწინებითაც საინტერესოა ერთი ფაქტი. უკანასკნელ საპრეზიდენტო არჩევნებში საქართველოს ხელისუფლების გამოკვეთილი მხარდაჭერა ამჟამად უკვე პატიმარ იულია ტიმოშენკოსადმი სავსებით საკმარისი საფუძველი შეიძლება გამხდარიყო თბილისი-კიევის ძალზედ მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ღერძის გამრუდებისათვის. თუმცა ეს ღერძი ჯერ-ჯერობით ისევ არსებობს:
უკრაინის ახალი პრეზდენტი დაბალნსებული პოლიტიკის საშუალებით როგორც ექსპერტთა დიდი ნაწილი მიიჩნევს ახერხებს სასურველი თამაშის თამაშს.

განმარტება:

„ჩვენი ინსტიტუტი მუშაობს მრავალ თემაზე, ხოლო წინამდებარე მასალა წარმოადგენს მცდელობას, მოვახდინოთ აღნიშნული თემების პოპულარიზაცია, რათა მივაპყროთ საზოგადოების ყურადღება და ხელი შევუწყოთ ფართო მასებში დისკუსის წახალისებას თემებზე, რომლებიც ვფიქრობთ რომ მნიშვნელოვანია და უნდა ხვდებოდეს ჩვენი საზოგადოების ყურადღების ცენტრში. ამდენად, „ევრაზიის თანამშრომლობის ფონდის“ მხარდაჭერით მომზადებული ეს ანალიტიკური ვიდეო სიუჟეტები არ წარმოადგენენ ინსტიტუტის საბოლოო პროდუქტს. აღნიშნულ საკითხებზე მუშაობას ინსტიტუტი კვლავ აგრძელებს.“

video

2008 წლის აგვისტოს ომის შემდეგ საქართველოსა და რუსეთს შორის ორმხრივ ურთიერთობებში დაძაბულობამ პიკს მიაღწია. გაწყდა დიპლომატიური ურთიერთობები და საბრძოლო ოპერაციებმა საერთაშორისო არენაზე გადაინაცვლა. ხოლო რიგით მეორე მეზობელი ქვეყანა რომელთანაც ამავე პერიოდში ურთიერთობები რუსეთის პოლიტიკურ ადმინისტრაციას დაეძება ეს უკრაინა იყო.

მას შემდეგ აქტუალური იყო კითხვა: რას ეფუძნებოდა საქართველოსა და უკრაინის მეგობრობა და როგორია ორი ქვეყნის საგარეო პოლიტიკის ორიენტირები რუსეთთან ურთიერთობის ჭრილში?

პრესის საშუალებით ექსპერტთა დიდი ნაწილი აჟღერებდა საქართველოსა და უკრაინის მეგობრული ურთიერთობების მთავარ ფორმულას – „მეგობრობა რუსეთის წინააღმდეგ“. რაც ავტომატურად ბადებს კითხვას რამდენად წარმატებული და ხანგრძლივი შეიძლება იყოს მეგობრობა რომლის მთავარ მაკავშირებელს მტრობის სურვილი წარმოადგენს. თუმცა აქვე უნდა აღინიშნოს რომ სრულებითაც არ არის გამორიცხული ექსპერთა ნაწილის მიერ დადგენილი ეს ფორმულა სრულებითაც არ იყოს ახლოს რეალობასთან.
მაგრამ საინტერესოა ის ფაქტი რომ იგივე მოსაზრება არსებობს საქართველო-აზერბაიჯანის მეგობრულ ურთიერთობებზეც, ანუ მეგობრობა, რომელიც გაჯერებულია რუსეთთან მტრობის სურვილით.

ე.წ. „სამხრეთ ოსეთში“ საბრძოლო ოპერაციების დაწყებისთანავე რუსეთის ხელისუფლებას გაურთულდა ურთიერთობა სახელმწიფოსთან ევრაზიაში, როგორიცაა – უკრაინა. რუსეთის ყირიმის შავი ზღვის ფლოტის მონაწილეობა ოპერაციაში „საქართველოს იძულება მშვიდობისაკენ“ გახდა ფლოტში რუსული სამხედრო გემების ბაზირების საფუძვლების გადახედვისთვის.

2008 წლის 10 აგვისტოს უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ გამოაქვეყნა ოფიციალური განცხადება, სადაც გააფრთხილა ყირიმში რუსეთის შავი ზღვის ფლოტის ხელმძღვანელობა. განცხადებიდან სამი დღის შემდეგ კი უკრაინის პრეზიდენტმა დაამტკიცა წესი შავი ზღვის ფლოტის გადაადგილების შესახებ, რომელიც უნდა შეთანხმებულიყო სამთავრობო სტრუქტურებთან. აღნიშნული განცხადება უყურადღებოდ არ დაუტოვებია რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროსაც, რომელმაც საპასუხო წერილი გამოაქვეყნა, სადაც მიანიშნა რომ უკრაინის ეს ქმედება, სერიოზულ ზიანს აყანებდა არსებულ ორმხრივ მოლაპარაკებებს შავი ზღვის ფლოტის პრობლემატიკის შესახებ, ხოლო უფრო ფართო ჭრილში – მთლიანად ორმხრივი მოლაპარაკებების კომპლექსურ ნაწილს უქმნიდა საფრთხეს.

რუსულ მედიაში კიდევ ერთხელ გათამაშდა ვერსია ფერადი რევოლუციების ჯაჭვის შესახებ. ხოლო კიევის ეს ქმედება ჩაითვალა როგორც პოლიტიკური ინვესტიცია ფორთოხლისფერ რევოლუციაში.

1993 წელს საქართველოსა და უკრაინას შორის გაფორმებული შეთანხმება „მეგობრობის, თანამშრომლობისა და ურთიერთობების შესახებ“ პოსტაბჭოთა ქვეყნებს შორის იყო პირველი დოკუმენტი, რომელიც ევრაზიულ სივრცეში გაფორმდა და მასში არც პირდაპირ და არც ირიბად მონაწილეობას არ იღებდა მოსკოვი.

მას შემდეგ საქართველოს მაშინდელმა ხელისუფლებამ არაერთხელ გამოხატა მზადყოფნა და სურვილი ქართულ-აფხაზური კონფლიქტის ზონაში უკრაინელი მშვიდობისმყოფელები ჩამდგარიყვნენ. ეს თემა აქტიურად განიხილებოდა 1998 წლის გალის გამოვლენების შემდეგ. 2002 წელს კი უკრაინის ყოფილმა პრეზიდენტმა ლეონიდ კუჩმამ აღნიშნულ საკითხზე თბილისშიც იაუბრა. თუ რატომ არ მოხერხდა ამ ინიციატივის განხორციელება ცალკე საუბრის თემაა. უბრალოდ უნდა აღინიშნოს რომ სწორედ ამ პერიოდიდან იკვეთება კიევის ინტერესები კავკასიაში.
მართალია კიევი მთიანი ყარაბახის კონფლიქტში, სამხედრო-პოლიტიკური მიმართულებით ასეთივე აქტიური არ ყოფილა, თუმცა მუდმივად აფიქსირებდა აზერბაიჯანის ტერიტორიულ მთლიანობას.

ჩანართის სახით:

უკრაინის სახალხო ანსმბლეის ე.წ. „უნსოს“ გასამხედროებული ნაწილების მონაწილეობა ქართულ-აფხაზურ კონფლიქტში დიდ წილად ანტირუსული განწყობებით იყო განპირობებული. უნა-უნსოს მებრძოლები რუსეთის მიერ წახალისებულ სეპარატიზმს საქართველოშიც თავგანწირვით ებრძოდნენ.

ცნობილია ერთი საინტერესო ფაქტი. 1992-1993 წლებში ბათუმის მაშინდელმა ხელმძღვანელობამ თვითმფრინავს, რომლითაც უკრაინელი მეომრები მოფრინავდნენ დაშვების უფლება არ მისცა, რის შემდეგაც თვითმფინავმა დაშვების უფლება ჩრდილოკავკასიის ერთ-ერთ რესპუბლიკის აეროპორტისგან მიიღო. ამის შემდეგ კი უნა-უნსოს მეომრები საქართველოში ჩრდილო-კავკასიიდან ფეხით გადმოვიდნენ და საბრძოლო მოქმედებებში ჩაერთვნენ. 14 მათგანი ვახტანგ გორგასლის ორდენითაა დაჯილდოებული, აქედან შვიდი სიკვდილის შემდეგ.
რა განაპირობებდა ამ პერიოდში უკრაინის ინტერესს კავკასიაში და სიმპატიებს საქართველოსადმი? სიმპატიებს ჩვენი ქვეყნის მიმართ სავარაუდოდ იმ პერიოდის უკრაინაში ერთდროულად ანტირუსული და ასევე მზარდი პრორუსული განწყობების მოზღვავება იწვევდა. ყირიმის ნახევრაკუნძულზე 1994-1995 წლებში საარჩევნო ბლოკი სახელწოდებით „რუსეთი“ ერთ-ერთ სერიოზულ პრორუსულ ძალად ითვლებოდა, რომლის კანდიდატებიც ღიად და დაუფარავად ემიჯნებოდნენ უკრაინის საერთო საგარეო პოლიტიკურ კურსს.

სეპარატისტული იდეებით გაჯერებული ეს პოლიტიკური სუბიექტი მხოლოდ უკრაინის ყოფილი პრეზიდენტის კუჩმას პოლიტიკური ინტრიგების საშუალებით იქნა განეიტრალებული. მანამდე კი სწორედ აფხაზური და ოსური სეპარატიზმის მაგალითები აშინებდა და აახლოებდა უკრაინას საქართველოსთან.
ძნელია იმის თქმა რომ უკრაინამ საბოლოოდ მოაგვარა ყირიმის პრობლემა. ის ფატქორები, რომ რეგიონში 58% ეთნიკური რუსი ცხოვრობს, ხოლო მოსახლეობის 97 პროცენტი რუსულად საუბრობს, მუდმივად აცოცხლებს სეპარატიზმის საფრთხეს. ბოლო პერიოდში წამოჭრილი ისეთი ახალი თემა, როგორიცაა უკრაინაში რუსული ენის მეორე სახელმწიფო ენად გამოცხადება კიდევ უფრო ართულებს სიტუაციას.
უკრაინის ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრი ვლადიმერ ოგრიზკო:

„რუსული სცენარები არ იცვლება. ერთი იგევე რჩება ერთადერთი მიზნის მისაღწევად, მიზანი კი ნათელია. დაიმორჩილოს უკრაინა, ჯვარი დაასვას უკრაინის ევროპულ განვითარებას და დააბრუნოს უკან იმპერიაში. ეს არის სტრატეგია, რომლის განხორციელებასაც სხვადასხვა მეთოდებით ცდილობენ“.

ექსპერტთა ნაწილი მიიჩნევს რომ უკრაინა ჯერ კიდე კიდევ გახლეჩილი საზოგადოებაა, რომელთა წარმომადგენლები უკრაინისთვის სხვადასხვა დროს სხვადასხვა გეოპოლოტიკური პროექტების მხარდაჭერით გამოდიოდნენ და გამოდიან, სხვადასხვაგვარად აღიქვამენ მოვლენებს ევრაზიაში.

მაგალითისთვის, ე.წ. „სამხრეთ ოსეთში“ უკრაინის მოქალაქეები ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილიდან ცხინვალის აღდგენით სამუშაოებშიც კი იღებდნენ მონაწილეობას, ხოლო ნაწილი მტკიცედ უჭერდა მხარს საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას. ალბათ არ შევცდებით თუ ვიტყვით, რომ მოსახლეობის დიდი ნაწილის პოლიტიკური იდენტობის საკითხი უკრაინის ხელისუფლებისთვის დღემდე პრობლემაა. სეპარატიზმი კი ზერელედ მიძინებული საფრთხე.

უკრაინის ყოფილი პრეზიდენტის კუჩმას მსგავსად კიევის ინტერესები კავკასიაში ვიქტორ იუშენკომაც გააღვიძა.
2005 წლის 12 აგვისტოს საქართველოსა და უკრაინის პრეზიდენტებმა ხელი მოაწერეს „თავისუფლებისა და დმოკრატიის დაცვის“ დეკლარაციას, რომელსაც „ბორჯომის დეკლარაცია“ ეწოდა. სიმბოლიზმი არც ამ ამბავს აკლდა, ის რუსეთის მეფის ნიკოლოზ მეორის მიერ აშენებულ სასახლეში ჩატარდა, სადაც საიმპერატორი გვარის წარმომადგენლები ისვენებდნენ.
მიხეილ სააკაშვილი:

„ალბათ ყველაზე საშინელ სიზმრებშიც კი ვერ წარმოიდგენდნენ ისინი რომ ოდესმე დამოუკიდებელი საქართველოსა და უკრაინის პრეზიდენტები აქ ხელშეკრულებას გააფორმებდნენ და ისაუბრებდნენ იმაზე თუ როგორ დაიცვან თავისუფლება და დემოკრატია რეგიონში და მთლიანად მსოფლიოში, თუმცა, მაინც მოხერხდა დღეს „სუამის“ გამოცოცხლება“

„ბორჯომის დეკლარაციის“ გარდა ამ მიმართულებით კიდევ რამდენიმე ნაბიჯი გადაიდგა: 2005 წლის ივნისის თვეში კიევში გამართულ ეკონომიკურ ფორუმზე ლიტვის, ესტონეთის, მოლდოვეთის პრეზიდენტებთან ერთად, საქართველოსა და აზერბაიჯანის პრეზიდენტებიც იმყოფებოდნენ, სადაც განიხილებოდა უკრაინაში უცხოური ინვესტიციების მოზიდვის თემები. აღნიშნულ შეხვედრას არ დაესწრო რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი.

2006 წელში კი ვიქტორ იუშენკო ვიზიტით აზერბაიჯანში იმყოფებოდა, სადაც მის კოლეგას ყარაბაღის კონფლიქტში უკრაინის როგორც შუამავლის როლი შესთავაზა. მისი წინამორბედის მსგავსად იუშენკომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა აზერბაიჯანის ტერიტორიული მთლიანობა და რომ საკითხის დარეგულირება აზერბაიჯანის ტერიტორიიდან საოკუპაციო ჯარის გაყვანით უნდა დასრულებულიყო.

მაგრამ სავარაუდოდ, სამართლიანად შენიშნავდა უკრაინელი ექპერტი ვიტალი კულიკი:

„დნესტრისპირეთის რეგიონისაგან განსხვაბებით კავკასიაში უკრაინას არ გააჩნია შესაბამისი რესურსები, რომ თავისი სამშვიდობო ინიციატივები ცხოვრებაში გაატაროს. მოლდოვეთის საზღვართან, ჩვენ გვაქვს ოფიციალური და არაოფიციალური მექანიზმები გავლენისთვის ტირასპოლსა და კიშინიოვზე. ეს საშუალებას გვაძლევს მივიღოთ რეზულტატები. კავკასიის შემთხვევაში უკრაინა შესაძლებელია მესამე ქვეყნის მძევალი აღმოჩნდეს.“

მიუხედავად ამისა უკრაინის გამოჩენა კავკასიის რეგიონში სულ მცირე ქმნიდა რუსული გავლენის დაბალანსების, როგორც ალტერნატივის შანსებს. ხოლო გეოპოლიტიკურ ჭრილში საქართველოსთვის, დასავლეთის მიმართულებაზე, ლოგიკურად და ბუნებრივად წარმოადგენდა ბაქო-თბილისის თანამშრომლობის ღერძის გაგრძელებას.

განმარტება:

„ჩვენი ინსტიტუტი მუშაობს მრავალ თემაზე, ხოლო წინამდებარე მასალა წარმოადგენს მცდელობას, მოვახდინოთ აღნიშნული თემების პოპულარიზაცია, რათა მივაპყროთ საზოგადოების ყურადღება და ხელი შევუწყოთ ფართო მასებში დისკუსის წახალისებას თემებზე, რომლებიც ვფიქრობთ რომ მნიშვნელოვანია და უნდა ხვდებოდეს ჩვენი საზოგადოების ყურადღების ცენტრში. ამდენად, „ევრაზიის თანამშრომლობის ფონდის“ მხარდაჭერით მომზადებული ეს ანალიტიკური ვიდეო სიუჟეტები არ წარმოადგენენ ინსტიტუტის საბოლოო პროდუქტს. აღნიშნულ საკითხებზე მუშაობას ინსტიტუტი კვლავ აგრძელებს.“

video